کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش قیمت لوازم‌التحریر، بازار نوشت‌افزار را در آستانه سال تحصیلی جدید با رکود مواجه کرده است.
جهان صنعت– شهریور که می‌رسد شهر باید رنگ مدرسه بگیرد؛ بوی دفترهای نو، مدادهای تراشیده، کیف‌های تازه و خانواده‌هایی که میان قفسه‌های رنگارنگ، فهرست بلند لوازم مدرسه را یکی‌یکی تهیه می‌کنند اما امسال این تصویر آشنا کمی متفاوت بوده یعنی ویترین‌ها پر از کالا هستند ولی خبری از آن شلوغی و هیاهوی همیشگی بازار نیست. در روزهایی که نوشت‌افزار باید در اوج فروش باشد بازار همچنان در انتظار رونق مانده است.
خانواده‌ها خرید می‌کنند اما محتاطانه‌تر از همیشه. قیمت‌ها پرسیده می‌شود، حساب‌وکتاب‌ها دوباره انجام شده و بخشی از خریدها به‌روزهای پایانی شهریور موکول می‌شود. کاهش قدرت خرید باعث شده خرید لوازم مدرسه نیز مانند بسیاری از کالاهای دیگر از یک نیاز ساده به‌تصمیمی اقتصادی تبدیل شود. وسایلی که زمانی بدون تردید خریداری می‌شدند حالا گاه با نمونه ارزان‌تر جایگزین می‌شوند یا خریدشان به‌تعویق می‌افتد.
نوشت‌افزار، صنفی فصلی
این وضعیت برای صنفی که بخش مهمی از درآمد سالانه‌اش به‌چند هفته آغاز سال تحصیلی وابسته است، نگران‌کننده‌تر است. نوشت‌افزار بازاری فصلی است و بسیاری از کسبه ماه‌ها چشم‌انتظار همین روزها می‌مانند تا بخشی از هزینه‌های یک سال خود را جبران کنند. حالا اگر در همین فصل طلایی نیز مشتری کمتری به‌بازار بیاید فاصله میان فروش و هزینه‌های جاری می‌تواند بسیاری از واحدهای کوچک را به‌مرز تعطیلی برساند اما مساله فقط رکود یک صنف نیست. پشت هر دفتر و مداد دانش‌آموزی قرار دارد که قرار است سال تحصیلی جدید را آغاز کند. وقتی فشار اقتصادی بالا می‌رود دسترسی به‌همین ابزارهای ساده آموزش نیز می‌تواند برای بخشی از خانواده‌ها دشوار شود. درچنین‌شرایطی رکود بازار نوشت‌افزار به‌تصویری کوچک از کاهش قدرت خرید خانوارها تبدیل می‌شود؛ جایی که اثر تورم و نااطمینانی اقتصادی خود را حتی در خریدهای به‌ظاهر ساده و ضروری نشان می‌دهد. در ماه‌های گذشته جنگ نیز فشار مضاعفی بر این بازار وارد کرده؛ از کاهش تقاضا درپی غیرحضوری‌شدن مدارس و ازدست‌رفتن بازار شب عید گرفته تا افزایش هزینه مواد اولیه و اثرگذاری آن بر قیمت تمام‌شده محصولات.
بازار، چشم‌انتظار بازگشت قدرت خرید!
حالا بازار نوشت‌افزار در یکی از مهم‌ترین فصل‌های کاری خود بیش از آنکه منتظر مشتری باشد منتظر بازگشت قدرت خرید و اطمینان به‌اقتصاد است چراکه پشت سکوت این روزهای بازار هم نگرانی کسبه دیده می‌شود و هم دغدغه خانواده‌هایی که می‌خواهند فرزندانشان را با کمترین هزینه راهی مدرسه کنند.
محسن گلستانی، رییس اتحادیه صنف فروشندگان نوشت‌افزار و لوازم مهندسی تهران با اشاره به‌وضعیت بازار نوشت‌افزار در آستانه بازگشایی مدارس اظهار کرد: صنف نوشت‌افزار صنفی فصلی است که معمولا از اواخر مرداد یا اوایل شهریورماه وارد دوره رونق می‌شود و این روند تا اواسط مهرماه ادامه دارد. با این حال اکنون که باید در اوج فعالیت و فروش این صنف باشیم هنوز جنب‌وجوش و شوروشوق مورد انتظار در بازار مشاهده نمی‌شود.
وی افزود: اگرچه شرایط بازار شاید کاملا مشابه روزهای عادی نباشد اما هنوز با آنچه در اصطلاح بازار سر کلاس نامیده می‌شود فاصله داریم. درواقع بازار همچنان در انتظار رونق است و مردم استقبال قابل‌توجهی از خرید لوازم‌التحریر نداشتند.
زنجیره‌ای از علل، پشت‌پرده کاهش تقاضا
گلستانی کاهش تقاضا را ناشی از مجموعه‌ای از عوامل دانست و گفت: یکی‌از دلایل این وضعیت غیرحضوری‌بودن بخش قابل‌توجهی از کلاس‌های درس در سال گذشته است. این مساله موجب شد بخشی از لوازم‌التحریری که خانواده‌ها در سال گذشته خریداری کرده بودند همچنان باقی بماند و امسال نیازی به‌خرید مجدد آنها نداشته باشند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر قدرت خرید مردم به‌دلیل شرایط اقتصادی کاهش پیدا کرده و افزایش قیمت‌ها نیز اجتناب‌ناپذیر بوده است. تردیدهایی درباره نحوه و میزان برگزاری حضوری کلاس‌ها در سال تحصیلی جاری وجود دارد. مجموعه این عوامل باعث شده خانواده‌ها با احتیاط بیشتری خرید کنند و حتی ممکن است بخش قابل‌توجهی از خریدها به‌روزهای پایانی شهریورماه موکول شود.
پیامدهای تداوم وضعیت فعلی و بحران برای خرده‌فروشی‌ها
رییس اتحادیه صنف فروشندگان نوشت‌افزار و لوازم مهندسی تهران درباره پیامدهای تداوم رکود در این بازار هشدار داد و اظهار کرد: اگر روند فعلی ادامه داشته باشد کسب‌وکار فعالان این صنف به‌شدت درمعرض خطر قرار می‌گیرد. پیش‌بینی ما این است که درصورت استمرار رکود ممکن است تا اواخر مهرماه بین ۱۰تا۲۰درصد واحدهای خرده‌فروشی ناچار به‌تعطیلی یا جمع‌آوری واحد صنفی خود شوند چراکه درآمد آنها پاسخگوی هزینه‌هایشان نخواهد بود.
گلستانی تصریح کرد: صنف نوشت‌افزار ماهیتی فصلی دارد و فعالان این حوزه بخش عمده سال را با فعالیت محدود سپری می‌کنند و به‌امید یک‌ماه تا یک‌ماه‌ونیم رونق بازار همزمان با بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها هستند. در سال‌های گذشته بسیاری از خریدهای مهم و اتفاقات اقتصادی زندگی فعالان این صنف نیز با درآمد همین دوره انجام می‌شد اما امروز شرایط به‌جایی رسیده که برخی همکاران حتی توان پاس‌کردن چک‌های صادرشده خود را ندارند و افزایش چک‌های برگشتی در این ایام نشانه‌ای نگران‌کننده از وضعیت اقتصادی این صنف است.
تاثیر جنگ بر صنف نوشت‌افزار
گلستانی در ادامه درباره تاثیر جنگ بر صنف نوشت‌افزار گفت: جنگ مانند بسیاری از بخش‌های اقتصادی به‌صنف نوشت‌افزار نیز آسیب وارد کرده است. بخشی از این آسیب‌ها عمومی است و به‌رکود اقتصادی، تورم، دشواری‌های معیشتی و کاهش قدرت خرید مردم بازمی‌گردد اما این شرایط دوآسیب مشخص و مستقیم نیز به‌این صنف وارد کرده است.
او توضیح داد: نخستین آسیب غیرحضوری‌شدن مدارس و کاهش شدید مصرف نوشت‌افزار بود. علاوه بر این بازار اسفندماه و شب عید این صنف نیز به‌دلیل تعطیلی و کاهش فعالیت ادارات و مجموعه‌های اقتصادی از بین رفت و فعالان این حوزه بخش مهمی از فروش خود را از دست دادند.
وی افزود: آسیب دیگر به‌افزایش هزینه مواد اولیه مربوط می‌شود. اتفاقاتی که در اردیبهشت‌ماه و در پی آسیب به‌برخی واحدهای پتروشیمی رخ داد بر تامین مواد اولیه مورد نیاز تولید نوشت‌افزار تاثیر گذاشت. بخش قابل‌توجهی از مواد اولیه محصولات نوشت‌افزار داخلی به‌صنایع پتروشیمی و مواد پلاستیکی وابسته بوده و افزایش قیمت این مواد مستقیما قیمت تمام‌شده تولیدات نوشت‌افزار را افزایش داده است.
از پتروشیمی تا مداد
رییس اتحادیه صنف فروشندگان نوشت‌افزار و لوازم مهندسی تهران در ادامه با اشاره به‌افزایش قیمت‌ها اظهار کرد: مردم در شرایط اقتصادی دشواری قرار دارند و واقعیت این است که در شرایط فعلی معجزه‌ای وجود ندارد. قیمت لوازم‌التحریر افزایش داشته اما میزان افزایش قیمت این کالاها در بسیاری از موارد نسبت‌به سایر کالاها کمتر بوده است.
وی ادامه داد: شاید مردم افزایش قیمت کالاهایی را که به‌صورت روزانه خریداری می‌کنند به‌شکل جهشی احساس نکنند و افزایش قیمت آنها به‌تدریج برایشان محسوس شود اما لوازم‌التحریر معمولا سالی یک‌بار و به‌صورت عمده خریداری می‌شود. بنابراین خانواده‌ها هنگام خرید قیمت‌ها را مستقیما با سال گذشته مقایسه می‌کنند و اختلاف قیمت برای آنها محسوس‌تر است.
خیرین و روشن نگه‌داشتن چراغ بازار
گلستانی گفت: درمجموع قیمت لوازم‌التحریر بین ۵۰تا۱۰۰درصد افزایش داشته هرچند برخی اقلام بسیار کمتر از نرخ تورم عمومی افزایش قیمت داشتند.
با این حال همین افزایش نیز در شرایط کاهش قدرت خرید خانوارها فشار قابل‌توجهی به‌مردم وارد می‌کند.
وی با قدردانی از فعالیت خیرین در تامین لوازم‌التحریر دانش‌آموزان اظهار کرد: از خیرینی که با تهیه بسته‌ها و پک‌های خیریه نوشت‌افزار کمک کردند تعداد زیادی از دانش‌آموزان بتوانند همچنان در مدرسه حضور داشته باشند، صمیمانه تشکر می‌کنم. با این حال انتظار ما از دولت این است که موضوع معافیت اقلام پرمصرف نوشت‌افزار از مالیات بر ارزش‌افزوده را در دستور کار قرار دهد.
درخواست فعالان از دولت
رییس اتحادیه صنف فروشندگان نوشت‌افزار و لوازم مهندسی تهران تاکید کرد: اگر مالیات بر ارزش‌افزوده نوشت‌افزار حذف شود دست‌کم حدود ۱۰درصد از قیمت این کالاها کاهش خواهد یافت و همین میزان کاهش نیز می‌تواند در شرایط فعلی برای خانواده‌ها موثر باشد.
گلستانی خاطرنشان کرد: باید از افزایش فشار اقتصادی بر خانواده‌ها و در نهایت ترک تحصیل دانش‌آموزان جلوگیری کنیم. اگر امروز نسبت‌به دسترسی دانش‌آموزان به‌آموزش و امکانات اولیه تحصیل بی‌تفاوت باشیم کشور در سال‌های آینده هزینه‌های سنگینی از نظر اقتصادی، اجتماعی و حتی امنیتی پرداخت خواهد کرد. حمایت از تحصیل دانش‌آموزان صرفا یک اقدام حمایتی نبوده بلکه سرمایه‌گذاری برای آینده کشور است.