سهم تولید داخلی در بازار نوشت‌افزار افزایش یافت؛ كاهش قدرت خرید، رونق بازار را گرفت
به گزارش پایگاه خبری-تحلیلی رادیو گفت‌وگو، محسن گلستانی، رئیس اتحادیه نوشت‌افزار تهران، در مصاحبه با برنامه «به وقت گفت‌وگو» درباره وضعیت تولید داخلی نوشت‌افزار و میزان سهم محصولات ایرانی از بازار اظهار كرد: برای اعلام دقیق سهم تولید داخل باید با اعداد و ارقام با احتیاط برخورد كرد، اما واقعیت این است كه صنعت نوشت‌افزار كشور طی سال‌های گذشته از یك صنعت كاملاً وابسته به واردات به صنفی تبدیل شده كه بخش عمده اقلام مورد نیاز آن توسط تولیدكنندگان داخلی تأمین می‌شود.
وی افزود: آمار سال‌های گذشته نشان می‌دهد حدود ۶۰ درصد بازار نوشت‌افزار از تولید داخلی و ۴۰ درصد از طریق واردات تأمین می‌شده است، اما شرایط سال گذشته و محدودیت‌های ایجادشده در حوزه واردات، از جمله مشكلات ثبت سفارش و تأمین كالا، در كنار كاهش تقاضا، موجب تغییر این نسبت شده است.
گلستانی با بیان اینكه ظرفیت تولیدی كشور لزوماً افزایش پیدا نكرده است، ادامه داد: به دلیل كوچك‌تر شدن بازار نوشت‌افزار، سهم تولیدكنندگان داخلی در بازار افزایش یافته است. در سال گذشته، به دلیل شرایط خاص كشور و همچنین غیرحضوری بودن مدارس در بخش قابل توجهی از سال، تقاضا برای لوازم‌التحریر كاهش پیدا كرد و عملاً بازار نوشت‌افزار كوچك‌تر شد.
كاهش شدید تقاضا در بازار نوشت‌افزار
رئیس اتحادیه نوشت‌افزار تهران با اشاره به ماهیت فصلی این صنف گفت: معمولاً از اواخر خرداد تا اواسط مهرماه شاهد اوج تقاضا برای نوشت‌افزار هستیم، اما امسال با وجود قرار گرفتن در آستانه سال تحصیلی، هنوز رونق مورد انتظار در بازار مشاهده نمی‌شود.
وی افزود: كاهش تقاضا شامل محصولات ایرانی و خارجی می‌شود و بازار نوشت‌افزار به صورت كلی با افت شدید تقاضا مواجه است.
گلستانی با اشاره به وضعیت تولید داخلی در برخی اقلام اظهار كرد: در بعضی از محصولات، بازار نوشت‌افزار تقریباً در اختیار تولیدكنندگان داخلی است و محصولات خارجی، وارداتی و حتی قاچاق سهم بسیار محدودی دارند.
وی ادامه داد: شاید برای مردم این تصور وجود داشته باشد كه بسیاری از لوازم‌التحریرهای فانتزی، رنگارنگ و جذاب موجود در بازار خارجی هستند، اما واقعیت این است كه تولید داخلی در سال‌های اخیر به اندازه‌ای رشد كرده كه توان پاسخگویی به سلایق مختلف را دارد.
رئیس اتحادیه نوشت‌افزار تهران خاطرنشان كرد: تنوع محصولات داخلی افزایش پیدا كرده و كیفیت ظاهری و بسته‌بندی آنها نیز بهبود یافته است، به گونه‌ای كه حتی برخی مصرف‌كنندگان و فعالان صنف ممكن است در تشخیص ایرانی یا خارجی بودن محصول دچار تردید شوند.
افزایش قیمت و كاهش قدرت خرید مردم
گلستانی درباره علت كاهش رونق بازار نوشت‌افزار نیز گفت: چند عامل در كنار یكدیگر موجب كاهش تقاضا شده‌اند كه افزایش قیمت‌ها یكی از آنهاست. افزایش هزینه تمام‌شده و هزینه‌های تولید اجتناب‌ناپذیر بوده و از سوی دیگر قدرت خرید مردم نیز كاهش پیدا كرده است.
وی افزود: در ماه‌های گذشته شایعاتی درباره غیرحضوری شدن مدارس مطرح شد و همین مسئله صنف نوشت‌افزار را تحت تأثیر قرار داد. اگرچه وزارت آموزش و پرورش بارها بر بازگشایی حضوری مدارس از ابتدای مهر تأكید كرده، اما نگرانی‌های موجود باعث شده برخی خانواده‌ها خرید لوازم‌التحریر را به روزهای پایانی موكول كنند.
رئیس اتحادیه نوشت‌افزار تهران ادامه داد: پیش‌بینی ما این است كه الگوی خرید خانواده‌ها نیز نسبت به سال‌های گذشته تغییر كند. در گذشته بسیاری از خانواده‌ها نیاز یك‌ساله دانش‌آموز را به صورت یكجا در ابتدای سال تحصیلی خریداری می‌كردند، اما با توجه به كاهش قدرت خرید و نگرانی نسبت به آینده، احتمال دارد خریدها به صورت مرحله‌ای و متناسب با نیاز انجام شود.
وی توضیح داد: برای مثال ممكن است به جای خرید یك جعبه ۱۲ عددی مداد، خانواده‌ها در مقاطع مختلف و هر بار چند عدد مداد خریداری كنند.
نوشت‌افزار ایرانی لزوماً ارزان‌تر از نمونه خارجی نیست
گلستانی در پاسخ به پرسشی درباره قیمت محصولات ایرانی در مقایسه با نمونه‌های خارجی اظهار كرد: متأسفانه هزینه تولید در كشور به شدت بالاست و تولیدكنندگان با مشكلات متعددی در این زمینه مواجه هستند.
وی تأمین مواد اولیه را یكی از چالش‌های اصلی این صنعت دانست و گفت: نوشت‌افزار یك صنف فصلی است و باید در فصل بهار مواد اولیه تأمین شود تا تولید در تابستان انجام و كالا در آستانه سال تحصیلی وارد بازار شود، اما در حوزه ثبت سفارش و تأمین مواد اولیه با مشكلات متعددی مواجه بوده‌ایم.
رئیس اتحادیه نوشت‌افزار تهران افزود: نرخ ارز نیز در افزایش بهای تمام‌شده تولید تأثیر قابل توجهی داشته است. از سوی دیگر، قطعی برق آسیب جدی به صنعت وارد كرده و تولیدكنندگان در حوزه تأمین سوخت و انرژی نیز با مشكلاتی مواجه هستند.
وی افزایش دستمزدها و جهش قیمت محصولات پتروشیمی را از دیگر عوامل مؤثر بر افزایش هزینه تولید دانست و گفت: در اردیبهشت و خردادماه افزایش قیمت محصولات پتروشیمی اتفاق افتاد و از آنجا كه این محصولات در تولید بسیاری از اقلام نوشت‌افزار به عنوان مواد اولیه مورد استفاده قرار می‌گیرند، افزایش قیمت آنها مستقیماً بر قیمت تمام‌شده محصولات اثر گذاشت.
وابستگی برخی مواد اولیه به واردات
گلستانی درباره میزان وابستگی صنعت نوشت‌افزار به واردات مواد اولیه اظهار كرد: كشور در زمینه تولید بسیاری از محصولات نهایی نوشت‌افزار وضعیت مناسبی دارد و در برخی اقلام مانند مداد، خودكار، دفتر و صحافی تقریباً توان تأمین نیاز داخلی وجود دارد، اما مشكل اصلی در تأمین برخی مواد اولیه است.
وی افزود: برای مثال، تولید مداد در داخل كشور انجام می‌شود، اما تقریباً صددرصد چوب مورد نیاز آن از خارج تأمین می‌شود. در حوزه خودكار نیز تأمین جوهر و نوك خودكار به واردات وابسته است و در تولید دفتر نیز وابستگی به كاغذ وارداتی وجود دارد.
رئیس اتحادیه نوشت‌افزار تهران درباره واردات چوب مورد نیاز برای تولید مداد نیز گفت: چوب مورد استفاده برای تولید مداد باید ویژگی‌های خاصی داشته باشد. از سوی دیگر، ملاحظات زیست‌محیطی نیز مطرح است و با توجه به شرایط اقلیمی كشور، ظرفیت تولید چوب محدود است؛ بنابراین می‌توان چوب صنعتی را از كشورهایی كه در این زمینه مزیت دارند تأمین و در داخل كشور به محصول نهایی تبدیل كرد.
مواد پتروشیمی؛ نقطه قوت تولید داخلی
گلستانی درباره وضعیت مواد پلاستیكی مورد استفاده در تولید نوشت‌افزار نیز گفت: خوشبختانه كشور در حوزه پتروشیمی از نظر وفور مواد وضعیت مناسبی دارد و در تولید محصولاتی مانند خودكار، ماژیك، روان‌نویس و انواع اقلام پلاستیكی، تأمین مواد اولیه از داخل امكان‌پذیر است.
وی افزود: در حوزه مواد پلاستیكی مشكل جدی برای تأمین وجود ندارد و بیشتر مسئله به قیمت و شرایط عرضه این محصولات مربوط می‌شود، اما در بخش‌های تخصصی و تكنولوژیك مانند نوك خودكار، فرمول جوهر و برخی مواد تخصصی همچنان وابستگی به خارج از كشور وجود دارد.
تولید داخلی توان رقابت در طراحی و بسته‌بندی را دارد
رئیس اتحادیه نوشت‌افزار تهران درباره تنوع طرح و رنگ محصولات ایرانی نیز اظهار كرد: بخش قابل توجهی از محصولاتی كه مردم تصور می‌كنند خارجی هستند، در داخل كشور تولید می‌شوند.
وی افزود: مخاطب اصلی نوشت‌افزار كودكان و دانش‌آموزان هستند و تولیدكنندگان برای فروش محصولات خود ناچارند در حوزه طراحی و جذابیت بصری سرمایه‌گذاری كنند كه در این زمینه اقدامات خوبی انجام شده است.
گلستانی یكی از نقاط ضعف صنعت نوشت‌افزار را شخصیت‌پردازی ایرانی عنوان كرد و گفت: در حوزه شخصیت‌های ملی، مذهبی و فرهنگی، هنوز كار بیشتری باید انجام شود و شخصیت‌هایی كه بتوانند از جذابیت بصری كافی برای كودكان برخوردار باشند، به اندازه كافی در محصولات نوشت‌افزاری مورد استفاده قرار نگرفته‌اند.
وی در عین حال تأكید كرد: از نظر رنگ، لعاب، جذابیت بصری، تولید و بسته‌بندی، وضعیت تولید داخلی نسبتاً مناسب است و محصولات ایرانی توانسته‌اند در این زمینه با نمونه‌های خارجی رقابت كنند.
ضرورت همكاری نهادهای فرهنگی برای شخصیت‌پردازی ایرانی
گلستانی درباره استفاده از شخصیت‌های ایرانی و اسلامی در طراحی محصولات نوشت‌افزار نیز اظهار كرد: برخی تولیدكنندگان در این زمینه فعال هستند، اما باید توجه داشت كه نوشت‌افزار در نهایت یك محصول تجاری است و نباید تمام مسئولیت انتقال مفاهیم فرهنگی را بر عهده این صنعت گذاشت.
وی افزود: برای تقویت شخصیت‌پردازی ایرانی، مجموعه‌هایی مانند صداوسیما، كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان و آموزش و پرورش می‌توانند نقش مؤثرتری ایفا كنند و شخصیت‌های ایرانی را در قالب سینما، انیمیشن و دیگر محصولات فرهنگی به جامعه معرفی كنند.
رئیس اتحادیه نوشت‌افزار تهران خاطرنشان كرد: زمانی كه این شخصیت‌ها برای كودكان جذابیت پیدا كنند، تولیدكنندگان نوشت‌افزار نیز می‌توانند از كاراكترهای خلق‌شده در محصولات خود استفاده كنند.
گلستانی در پایان تأكید كرد: نوشت‌افزار می‌تواند به عنوان رسانه‌ای كه یك دانش‌آموز در طول یك سال تحصیلی هر روز با آن ارتباط دارد، ظرفیت مناسبی برای استفاده از شخصیت‌ها و تولیدات فرهنگی كشور داشته باشد؛ اما شكل‌گیری این ظرفیت نیازمند همكاری و فعالیت نهادهای فرهنگی و تولیدكنندگان است.